Tekst alternatywny – co oznacza ten termin?
Tekst alternatywny (ang. alt text) to opis dodawany do elementów graficznych na stronach internetowych, takich jak zdjęcia czy ikony. Jego główną funkcją jest umożliwienie zrozumienia zawartości obrazu osobom, które nie mogą go zobaczyć – korzystającym z czytników ekranu lub w przypadku problemów z ładowaniem grafiki. Odpowiednio skonstruowany tekst alternatywny odgrywa również istotną rolę w pozycjonowaniu strony w wynikach wyszukiwania.
Znaczenie oraz rola tekstu alternatywnego
Dodanie opisu do każdego obrazu na stronie internetowej jest konieczne przede wszystkim z punktu widzenia dostępności cyfrowej. Osoby niewidome lub słabowidzące, korzystające z programów czytających na głos treść strony, są dzięki temu w stanie dowiedzieć się, co przedstawia dana grafika. Zapewnienie pełnej informacji o prezentowanych materiałach jest obligatoryjne m.in. dla urzędów, instytucji publicznych czy placówek edukacyjnych zobligowanych do stosowania WCAG.
Oprócz wspierania osób o specjalnych potrzebach, tekst alternatywny pozwala wyszukiwarkom, takim jak Google, na lepsze zrozumienie treści strony. Algorytmy analizujące strony internetowe nie „widzą” obrazów, dlatego opis alternatywny staje się jedynym źródłem informacji o tym, co przedstawia grafika. Precyzyjne opisywanie elementów wizualnych przyczynia się zatem do lepszej widoczności witryny w wyszukiwarce, zwłaszcza w sekcji grafiki czy w wyszukiwaniu głosowym.
Jak formułować tekst alternatywny – dobre praktyki
- Opisuj konkretnie: Tekst powinien jasno przekazywać, co znajduje się na obrazie, np. „zielony tramwaj jadący ulicą Grójecką w Warszawie” zamiast ogólnego „tramwaj”.
- Utrzymuj zwięzłość: Unikaj rozwlekłych opisów – typowa długość to jedno zdanie, skupione na kluczowych informacjach.
- Dostosowanie do kontekstu: Dobieraj opis do sytuacji, w jakiej znajduje się grafika. Jeżeli zdjęcie przedstawia produkt w sklepie internetowym, skup się na cechach istotnych dla kupującego.
- Pomijaj elementy czysto dekoracyjne: Jeśli grafika nie niesie znaczenia (np. linia oddzielająca sekcje), atrybut powinien być pusty.
- Unikaj powtarzania: Nie powielaj treści, która już znajduje się w podpisie lub w sąsiednim tekście.
- Nie używaj sformułowań typu „zdjęcie”, „grafika”: Czytniki i tak informują użytkownika, że mają do czynienia z obrazem – sam opis treści wystarczy.
- Wystrzegaj się subiektywnych ocen: Zamiast „piękny pejzaż”, napisz „widok na ośnieżone Tatry o wschodzie słońca”.
Tekst alternatywny w praktyce: polskie przykłady
- Serwis urzędu miasta: Zdjęcie przedstawiające podpisanie umowy przez prezydenta miasta – opis: „Prezydent Warszawy podpisuje umowę o budowę nowego parku miejskiego”.
- Sklep internetowy z żywnością: Fotografia produktu – opis: „Ekologiczny miód wielokwiatowy w słoiku 500 g”.
- Wydarzenie kulturalne: Plakat wydarzenia muzycznego – opis: „Affisz festiwalu Jazz w Krakowie 2023 z listą wykonawców”.
- Portal informacyjny: Zdjęcie z miejsca zdarzenia – opis: „Strażacy gaszą pożar kamienicy w centrum Poznania”.
- Blog firmowy branży budowlanej: Infografika słupkowa – opis: „Porównanie kosztów remontu mieszkań w największych polskich miastach”.
Gdzie jeszcze stosować tekst alternatywny?
- Przyciski i ikony w aplikacjach webowych: Ikona koszyka powinna mieć opis „dodaj produkt do koszyka”, a nie tylko „ikona”.
- Obrazy w linkach: Jeżeli kliknięcie grafiki przekierowuje do oferty rowerów miejskich, jej opis powinien brzmieć „zobacz ofertę rowerów miejskich”.
- Statystyki, mapy, wykresy: Objaśniaj, co przedstawiają, np. „Wykres słupkowy obrazujący wzrost liczby turystów w Zakopanem w latach 2018–2022”.
- Quizy i formularze: Jeśli użytkownik ma kliknąć w ikonę ilustracyjną, jej opis musi tłumaczyć jej funkcję.
Najczęstsze błędy przy tworzeniu tekstu alternatywnego
- Puste opisy tam, gdzie są potrzebne: Wyeliminuj sytuacje, w których obraz z kluczową informacją pozbawiony jest opisu.
- Nadmiar albo brak szczegółów: Zbyt krótkie opisy nic nie wnoszą, podczas gdy zbyt rozbudowane mogą być męczące dla odbiorców korzystających z czytników.
- Powielanie tego samego alt textu: Każdy obraz powinien mieć unikalny opis, oddający jego sens w danym kontekście.
- Niewłaściwe traktowanie obrazów dekoracyjnych: Upewnij się, że obrazy niebędące nośnikiem informacji mają pusty atrybut alt („alt=”””).
- Automatyczne generowanie opisów bez kontroli: Narzędzia wspomagające są przydatne, jednak wygenerowane opisy należy zawsze skorygować pod kątem sensowności.
Sposoby na skuteczne wdrożenie tekstu alternatywnego
- Stwórz własny schemat opisów: Ustal zasady, jak opisywać obrazy na swojej stronie – to ułatwi zachowanie spójności.
- Szkol zespół twórców treści: Nawet prosta instrukcja dla copywriterów czy grafików znacznie poprawia realizację opisów.
- Weryfikuj opisy za pomocą czytników ekranu: Przeprowadź próbę odczytu strony – to pozwala sprawdzić, jak teksty alternatywne brzmią i czy są użyteczne.
- Stale aktualizuj opisy: Treść strony zmienia się, warto więc regularnie sprawdzać czy opisy pozostały trafne.
- Stosuj narzędzia do audytu dostępności: Korzystanie z automatycznych testerów pomaga wyłapać braki, które łatwo przeoczyć.
- Zadbaj o SEO: Naturalne użycie słów kluczowych związanych z treścią strony w alt textach wspiera widoczność w wyszukiwarce, lecz nie należy przesadzać z ich gęstością.
Powiązane terminy i dodatkowe wskazówki
- Dostępność cyfrowa (WCAG): Zasady dotyczące dostępności internetowej obejmują szczegółowe wytyczne dotyczące opisów alternatywnych.
- Atrybut Title a alt: W atrybucie alt przekazuj treść obrazu, natomiast title służy do wyświetlania podpowiedzi po najechaniu myszką.
- Obrazy dekoracyjne: Teksty alternatywne nie są konieczne, jeśli dany element nie przekazuje istotnej treści.
- Infografiki i wykresy: Oprócz opisu alternatywnego warto dodać pod obrazem szczegółową transkrypcję lub opis dla osób, które nie widzą szczegółów graficznych.
- Multimedia (audio/wideo): Do materiałów filmowych czy dźwiękowych stosuj alternatywne opisy oraz napisy, zgodnie z zasadami dostępności.
Podsumowanie
Tekst alternatywny to niezbędny element każdej dostępnej strony internetowej, który wspiera zarówno osoby korzystające z sieci na różnych urządzeniach i z różnymi potrzebami, jak i poprawia pozycję strony w wyszukiwarkach. Skuteczny opis alternatywny powinien zawsze być adekwatny do treści, zwięzły i zgodny z rzeczywistością. Odpowiednia organizacja pracy z opisami graficznymi przekłada się na lepszy odbiór strony oraz zgodność z wymogami prawa dotyczącego dostępności cyfrowej.